Amidst the Alpine Beauty (Part 2)

Continuing with the photographs. In this post: Zermatt Bern and Geneve.

 Many such beautiful landscapes on the way from Lugano to Zermatt in the Matterhorn Bahn

 Flowers: They always catch my attraction.

 The town of Zermatt is beautiful. Narrow Car-free streets; with shops, bars and restaurants on sides.

 The church in Zermatt

 The most photographed mountain peak in... Europe I believe.

 Rose Garden - Bern

 View of Bern

 A typical street in Bern

 The Clock Tower - Bern

Nice Architecture everywhere

 Just a beautiful staircase we came across

 Jet-Deau - Geneve

 The Flower Clock in Geneve

 Geneve was my FAV destination in Switzerland

 St Peter Cathedral - Geneve

Cruising on Lake Geneve

स्विस मेड

स्वित्झर्लॅंड ला जायचं म्हणून प्रचंड उत्सुकता होती, उत्साह होता. विमान प्रवास नवीन नव्हता. पण एमिरेट्स ने जायचं म्हणून कुतुहल होतं, कारण त्या विमानकंपनीबद्दल खूप चांगली मतं ऐकून होतो.

मुंबई विमानतळावर चेक इन करताना ’अजून भारतातच आहोत याची पदोपदी जाणीव झाली’... रांग दिसत असूनही ढुशी मारून पुढे जाणारी, कलकलाट करणारी, बिंडोक पणाची परिसीमा गाठूनही ’आम्हीच ते शहाणे’ असा भाव तोंडावर लेवून फिरणारी, क्रमाने येण्याचे आवाहन असूनही बोर्डिंगच्या चिंचोळ्या काउंटरशी ७५% ऑफ वाला सेल लागल्यागत गर्दी करणारी, आणि तरीही एअरलाईन कर्मचा-यांशीच उलट हुज्जत घालणारी गुरं काही पाठ सोडेनात. दुबई एअरपोर्ट ला अर्धी गुरं पांगली. पण अर्धी पोचलीच आमच्याबरोबर स्वित्झर्लॅंड मधे. असो.

आपण खूप सुंदर निसर्ग लाभलेल्या आणि तो जपलेल्या देशात आहोत हे पहिल्या काही मिनिटातच कळलं. लुगानो लेक कडे सॅन सॅल्वातोर नावाच्या डोंगरावरून बघताना जी मजा आली ती अवर्णनीय होती. आणि तिथे जाण्या येण्यासाठी केलेली कॉगव्हील रेल्वे, जी जमिनीशी जवळपास ६० अंशाचा कोन करून चालते, ती सॉलिड’च’ होती.

लुगानो मधे एका बस स्टॉप वर एका साधारण वयस्कर अशा तेथील कर्मचा-याला अमूक ठिकाणी कसं जायचं असं विचारलं मात्र; आणि त्या माणसाने स्वत: धावपळ सुरू केलीन. मग आम्हाला तिथे जाणारी बस येईपर्यंत थांबून, त्या बस च्या चालकाला आमच्या वतीने ’आमचा स्टॉप आला की जरा सांगा हं’ ही विनंती करेपर्यंत त्याने आम्हाला मदत केली. मदत म्हणा, किंवा ड्युटी म्हणा; त्याच्यासाठी दोन्ही एकच होतं. 

 

 
लेक लुगानो च्या काठावरून संध्याकाळची गार हवा खात फिरताना खूप छान वाटतं; शांत वाटतं.

संध्याकाळचे ६ वाजून गेले की इथे शहरं पेंगू लागतात; रस्ते रिकामे होऊ लागतात. चालू रहातात ते केवळ हॉटेल्स आणि बार.

लुगानो मधे दिवसभर फिरून रात्री कधी झोप लागली कळलंच नाही. पण हा फोटो काढण्यावाचून मात्र राहवलं नाही.

Amidst the Alpine Beauty (Part 1)

I got a chance to visit to a place which is said to be one of the most beautiful and scenic places in the world. Switzerland. Me and my wife were very excited for the trip. We had 9 days in hand. The places to be covered were Lugano, Zermatt, Geneve, Jungfaujoch, Mt Titlis, Luzern, Bern, and Zurich. Ill be posting here some of the photos that we captured. Here we go.

It is a very good Airline I must say.

 This was taken from the aircraft some moments ago before landing in Switzerland.

A typical sight in Lugano

The cogwheel railway that took us to San Salvatore

Lugano from San Salvatore

View from San Salvatore

I loved the architecture, the houses there.

This staircase was lovely.

Lugano at night.

That's why we're here

सकाळच्या वेळी गाडी घेऊन ऑफिसला निघालो. गाणी नाहीत तर गाडी नाही हा माझा नियम आहे. त्यानुसार गाडी सुरू करण्याच्या आधी मी गाणी सुरू केली. जरासा उशीर झाला होता निघायला. आणि दुष्काळात तेरावा म्हणतात तसं तेंव्हाच गाडीत पेट्रोलही भरावं लागणार होतं.

वाटेवरचा पहिला पेट्रोल पंप दिसला आणि मी गाडी तिथे नेली. माझ्या समोर आणखी एक गाडी उभी होती त्यामुळे मी रांगेत होतो. इतक्यात एक म्हातारेसे गृहस्थ बाजूला आले. आणि काहीतरी विचारायला लागले. काच उघडीच होती माझी पण गाण्यांचा आवाज मोठ्ठा होता त्यामुळे सुरुवातीला मला काही समजलं नाही. पण नंतर लक्ष दिलं मी; ते काहीतरी विकत होते. सलग चार ते पाच वस्तूंची नावं ते घेत गेले, मी एक मंद हसू चेह-यावर ठेवून प्रत्येक वेळेस ‘नही चाहिए’ असं म्हणत गेलो. ते तरीही पुन्हा विचारू लागले, आणि माझ्याकडून काच वर घेण्याची कृती झाली. ते काहीही न बोलता बाजूला जाऊन पेट्रोलच्या मशीनला डोकं टेकून बसले. माझ्या मनात घालमेल सुरू झाली.

मग लगेच माझा नंबर लागला, मी गाडी पुढे घेतली. पेट्रोल भरणा-याला मी विचारलं, ‘कोण आहेत रे ते?’ ‘असंच काहीतरी विकणारे आहेत’, तो म्हणाला. मला वाटलं जावं आणि त्यांना काही पैसे द्यावेत. पण म्हटलं ते काहीतरी विकून पैसे मिळवू पहात असताना त्यांना असेच पैसे दिले तर त्यांना वाईट वाटेल; कदाचित अपमान केल्यासारखं होईल. पण खरंच गरज असेल तर? ती व्यक्ती Genuine वाटत होती; त्यामुळे अजूनच घालमेल वाढत होती माझी.

पेट्रोल भरून झालं; मी पैसे दिले आणि विचारांना दारातून बाहेर लोटल्यासारखं करून मी गाडी सुरू केली आणि तिथून निघालो. स्टिरिओ वर पुढचं गाणं लागलं, ‘Out from the deep - Enigma'. गाण्याचे शब्द असे,

 

We came out from the deep
to learn to love, to learn how to live
We came out from the deep
to avoid the mistakes we made
That's why we're here.
That's why we're here.

We came out from the deep
to help and understand, but not to kill
It takes many lives till we succeed
to clear the debts of many hundred years.
That's why we're here.
That's why we're here.

ती घटना, हे गाणं, हे शब्द, आणि माझ्या मनातले विचार... सगळं एकदम स्ट्राईक झालं मला. सालं योगायोगाने लागलेलं हे गाणं, आधी अनेकदा ऐकलेलं गाणं, पण त्या वेळी, त्या गाण्याने, जणू झाल्या गोष्टीला हात धरून आणून माझ्यासमोर पुन्हा उभं केलं. एक विचार आला की हे शब्द मला लागू होतायत का? काच बंद करण्यात, दुर्लक्ष करण्यात माझी चूक झाली का? ... आणि त्या विचाराने मी विचलित झालो. लगेच दुसरा विचार आला, की हेच; हेच शब्द त्या व्यक्तीलाही लागू होत असतील की ! ... कदाचीत ही त्याला येणारी ‘That's why we're here’ ची प्रचीती असेल...

एक, दोन, तीन, अशी दहा समीकरणं डोक्यात जुळंत गेली, आणि विरत गेली. त्यानंतर बराच वेळ मात्र माझं कशात लक्ष लागलं नाही...

इतर कुणी ‘भिकारी’ असता तर मी इतका विचार केलाच नसता. कारण भिकारीही आजकाल खरे नसतात. ‘खायला देतो’ म्हटलं तर तुसड्यासारखं ‘नही चाहिये; पैसा देना है तो दो’ असं म्हणणारे हलकट लोक असतात. यात लहान दिसणारी मुलंही आली. पण ही व्यक्ती चांगल्या घरातली दिसत होती, आणि खरी वाटत होती, म्हणून केवळ इतका परिणाम झाला.

पुढे इतर गोष्टीत गुंतलो तरी मधेच कधीतरी हा विचार पुन्हा डोकं वर काढायचा. असे २ दिवस गेले. आणि पुढच्या दिवशी मी पुन्हा त्या पेट्रोल पंपावर त्याच वेळेच्या सुमारास गेलो; की ते गृहस्थ मला दिसतील आणि मी, अशीच नाही, पण त्यांच्याकडची एखादी गोष्ट विकत घेऊन त्यांची मदत करीन. पण ते मला तिथे दिसलेच नाहीत.

आता फक्त मी एवढीच प्रार्थना करतो, की माझ्याकडून राहिलेली मदत त्यांना इतर कुणाकरवी व्हावी, आणि ते ज्या कुठल्या अडचणीत असतील ती मिटावी, कमी व्हावी.

एनिग्मा चं हे ते गाणं.

टेलिमार्केटिंग - भाग ३

पंकज, "गुड ईविनिंग, मे आय स्पीक विथ मिस्टर अजय?
"हं"
(पंकज आता स्मार्ट झाला. मी मधेच कट करू नये म्हणून तो नुसती वाक्य बोलत न सुटता, प्रश्न करू लागला. U know, to invite the listener into the conversation...)
"हाउ आर यू मिस्टर अजय?"
(की अजय ला गुड/ठीक/बॅड काहीतरी म्हणणं भागच झालं)
"गुड"
"मिस्टर अजय आय अ‍ॅम कॉलिंग फ्रॉम स्फोटक बॅंक. डू यू ओन अ हाउस सर?"
"नो"
"दॅट्स गुड. (?????) अवर बॅंक इज ऑफरिंग हाउसिंग लोन अ‍ॅट  अ‍ॅट्रॅक्टिव्ह इंटरेस्ट रेट्स"
(मधेच तोडून) "नॉट इंटरेस्टेड." कट

मग असंही डोईजड व्हायला गेलं. आदिमानवापासून आत्तापर्यंत जशी माणसाची उत्क्रांती होत गेली तशी या संभाषणाची उत्क्रांती होत गेली. त्याची लांबी कमी होत गेली. आणि मग आणखी पुढचा बदल.



पंकज, "हॅलो?
"हॅलो"
"अ‍ॅम आय स्पीकिंग विथ मिस्टर अजय?"
"या"
"व्हेरी गुड मॉर्निंग सर माय नेम इज पंकज"
कट



पंकज, "हॅलो"
"हॅलो"
"क्या मैं अजय जी से..."
कट

(म्हणजे काय की बाबा तुला बोलायचा त्रास नको आणि मला ऐकायचा नको. किंवा उलटं.  :P)

समस्त टेलिकॉलर्स लोकांनो, फोन करून मार्केटिंग करणं आणि या अजय सारख्या लोकांना उलट उत्तर न देता सतत कन्व्हिन्स करण्याचा प्रयत्न करणं, हा तुमचा जॉब तुम्ही चोख बजावता. आणि ही गोष्ट कौतुक करण्यासारखी आहे. पण काय आहे की कितीही उडवलं तरी पुन्हा कानाशी येऊन घूं.... घूं..... करणा-या माशीची जी गत होते तीच तुमची होते; त्याला आम्ही काय करणार?

तुम्हालाही असे पंकज, अशा शिल्पा भेटत असतील. त्यांना टाळायच्या तुम्हीही अनेक कल्पक युक्त्या वापरत असाल. त्या नक्की शेअर करा; वाचायला आवडेल !

-----XXX------

टेलिमार्केटिंग - भाग 2

पंकज, "गुड इविनिंग, क्या मेरी अजय जी से बात हो सकती है?"

"हं"

"दॅट्स नाइस, अजय जी मैं पंकज बात कर रहा हूं फिरला फन लाइफ की तरफ से"

"हं"

"सर हमारी कंपनी ने एक बहोत अच्छा इन्शुरन्स प्लैन आपको ऑफर किया है जिसमे आप को..."

(मधेच तोडून) "पंकज मुझे किसी इन्शुरन्स में कोई इंटरेस्ट नही है"

"क्या मैं जान सकता हूं क्यूं सर?"

"पैसा नही है मेरे पास. थॅंक यू"। कट

म्हणजे फार बोलायचंच नाही. अगदी मोजकं बोलून आपले चार शब्द संपवायचे आणि फोन कट करूनच टाकायचा मुळी. हे करायला स्किल लागतं. म्हणजे समोरचा बोलत असतानाही आपल्या शब्दांनी त्याच्या शब्दांना मागे रेटत न्यायचं आणि टचडाऊन करायचं... काहीसं रग्बी सारखं.

                      

मग जरा खोडी करण्याचा उद्योग सुरू केला.

पंकज, "नमस्कार क्या मैं अजय जी से बात कर रहा हूं?"

(हे दर वेळेला मोबाईल वर फोन करून नाव का विचारतात कळत नाही)

"येस"

"अजय जी क्या आप फेट बॅंक का क्रेडिट कार्ड यूज करते है?"

"नही"

(एका वाक्यात उत्तरे द्या... शाळेतले हातचे मार्क)

"सर फेट बॅंक आप को प्लॅटिनम क्रेडिट कार्ड ऑफर कर रहा है.."

(मधेच तोडून) "अच्छा ? वाव! प्लॅटिनम का है वो?"

"नही सर, उसमें आपको मिलेंगे बेनिफिट्स सच अ‍ॅज १०% कॅशबॅक ऑन सिलेक्टेड आऊटलेट्स अ‍ॅंड फ्री बोनस प्वाईंट्स..."

"नही चाहिये"

"क्या मैं जान सकता हूं क्यूं सर?"

"बिल्कुल"

"येस सर?"

"बिल्कुल"

"सर क्या मैं जान सकता हूं क्यूं सर?"

"वॉलेट में जगह नही है"

"सॉरी सर??"

"वॉलेट में जगह नही है"

(काही सेकंद शांतता) कट

पंकज, "गुड मॉर्निंग सर मैं पंकज बात कर रहा हूं नॉन स्टॅंडर्ड नॉन चार्टर्ड बॅंक से जो की आप को हाउसिंग.."

(मधेच तोडून)

"क्या क्या क्या क्या?... पंकज?"

"जी सर"

"पंकज काळे"

"नही सर..."

"तो?"

"सर मेरा नाम पंकज है मैं बात कर रहा हूं नॉन स्टॅंडर्ड नॉन चार्टर्ड बॅंक से ..."

(पुन्हा तोडून) "घाटकोपर में रहते हो?"

"नही सर.."

"तो कांदिवली?"

"नही सर; हमारा बॅंक जो है आपको हाउसिंग लोन ऑफर कर रहा है अ‍ॅट लोएस्ट इंटरेस्ट रेट"

"वा वा ! भेज दो"

"जी सर बिल्कुल इस्मे आपको रहेगा लो इंटरेस्ट रेट अ‍ॅंड लेस पेपर वर्क सर. आप की लोन रिक्वायरमेंट कितनी है सर?"

"येही कोई ४ - ५ करोड"

"जि बिल्कुल सर मैं आपको बताना चाहूंगा की इसमे इंटरेस्ट रेट रहेगा केवल .."

(तोडून) "बस क्या या.....र! दोस्त से इंटरेस्ट लोगे?"

"आय अ‍ॅम सॉरी सर??"

"दोस्त के लिये इतना तो करेगा ना तू पंकज यार?"

(पाच सहा सेकंद शांतता...) कट

या प्रकारात एन्जॉयमेंट खूप होते आपली. विशेषत: स्पीकर वर ठेवला फोन की आजूबाजूच्या मित्रांची पण छान करमणूक होते. यातलं आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे फोन पंकज कट करतो. तुम्ही नाही. 

त्यानंतर याचाही कंटाळा येऊ लागला. मग झालेला बदल असा.

....क्रमश:

टेलिमार्केटिंग - भाग १

डेलीमार्केटिंग; म्हणजे, मला म्हणायचंय की, ‘टेलिमार्केटिंग’ वाल्यांचे फोन आता इतके वाढलेत, की फोन या गोष्टीचा मुख्य उपयोग मार्केटिंग वाल्यांना आपल्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी आहे की काय, असं वाटायला लागलंय. या टेलिमार्केटिंग वाल्यांमधे अनेक प्रकार असतात, आणि त्यांना ‘फेस’ करण्याचे आपले अनेक प्रकार. असेच हे काही किस्से, या टेलिमार्केटिंग वाल्यांचे. काल्पनिक नाही बरं का, माझ्या या कानांनी ऐकलेल्या आणि या तोंडाने बोललेल्या गोष्टी.

आपण एखाद्या कामात असतो, विचारात असतो, किंवा एखादे वेळी नुसतेच निवांत पडलेलो असतो. आणि मोबाईल ची रिंग वाजते. (भ्रमणध्वनी, घंटी वगैरे शब्द मुद्दाम वापरत नाहीये, कधीकधी ते फार ओढून ताणून आणलेले वाटतात.) तर, मोबाईल ची रिंग वाजते. अनोळखी नंबर. एरवी ओळखीचा नंबर बघूनही चेहरा वाकडा करणारे अनेक जण या अनोळखी नंबरकडे बघून मात्र तो ‘ओळखीचा’ आहे का, हे आठवण्यात काही सेकंद घालवतात. उचलावा की न उचलावा, हो-नाही करत हिरव्या बटणाकडे अंगठा वळतो आणि फोन कानाला चिकटतो.

तिकडून अनेकदा एक अतिशय पसरट, फताडका आणि खरखरीत आवाज ऐकू येतो. "नमश्कार, क्या मैं अजय जी से बात कर रहा हूं?" किंवा, "गुड आफ्टरनून सर माय नेम इज पंकज आय अ‍ॅम कॉलिंग ऑन बिहाफ ऑफ ‘कितीबॅंक’..."
अजय ‘येस’ किंवा नुसतच ‘हं’ असं उत्तर देतो.
तोच आवाज पुढे म्हणतो, "हमारी कंपनी आपको एक बहोत अ‍ॅट्रॅक्टिव्ह इन्व्हेस्टमेंट स्कीम ऑफर कर रही है सर जिसमें आपको मिलेंगे गॅरंटीड रिटर्न साथ ही साथ लाईफ कवर सर.."
अजय त्रासून, तरीही शांतपणे उत्तर देतो, "नही, सॉरी पंकज पर मैं अभी इन्वेस्ट्मेंट स्कीम्स में इंटरेस्टेड नही हूं."
पंकज विचारतो, "क्या मैं इसकी वजह जान सकता हूं सर?"
<यावरचं मनातलं उत्तर असतं "घरी जा रे!...">
"नही अभी मेरा इन्वेस्टमेंट करने का कोई इरादा नही हैं, मैं कर चुका हूं ऑलरेडी."
पंकज चालूच राहतो. बहुदा जेवढा उतारा पाठ केलाय तेवढा वाचून काढायचाच अशी बॉस ने ताकीद दिलेली असते.
"सर हमारी जो स्कीम है उसमें आप मंथली पे कर सकते है, आप को १०% रिटर्नस मिलेंगे और लाईफ कव्हर मिलेगा. आप अपने फॅमिली मेंबर्स को भी इसमें कव्हर कर सकते है और ये मार्केट रेट से १.५% ज्यादा रिटर्न आप को देगा..."
(पंकज ला मधेच तोडून)... "पंकज... आय सेड, मुझे अभी इन्वेस्ट्मेंट में इंटरेस्ट नही है."....
पंकज हट्टी ना;
"लेकिन सर आप इसके फीचर सुन सकते है बाद में आप डिसाईड कर सकते है"
अजय...."लेकिन मेरेको इन्वेस्ट ही नही करना है तो फीचर्स सुन के क्या करूं???"
<वैताग वाढला की मग ‘मेरेको’ वगैरे असे शब्द बोलण्यात यायला लागतात.>
पंकज ची कॅसेट रिवाइंड, "सर ये बहोत अच्छा स्कीम है सर इसमें आपको गॅरंटीड रिटर्न....। कट.

हे असं संभाषण माझं काही महिन्यापूर्वीपर्यंत व्हायचं. त्यानंतर त्यात थोडा बदल झाला; म्हणजे मी ‘केला’. तो असा.

....क्रमश:

Shivneri Trek / किल्ले शिवनेरी

Having done Rajgad and Karnala recently, I was willing to do one more trek before summer heat comes into power. The Rajgad trek members were all willing and set for another trek. We had some different plans this time, e.g to fly kite on the fort. So we were looking for a fort with very easy climb. Shivneri was the destination supported by almost all, and so it was decided; Shivneri. It is a well maintained and well preserved fort. It has two routes to the top, one route that passes through seven doors is actually a properly constructed stairway, and another called 'Sakhal Dandachi Waat' is a nice trekking route with 20-25 ft rock patch at the top which is fairly steep. We chose the easy option. We also wanted to stay on the fort.

The number of people coming for the trek fluctuated from 5 to 10.... to 8 again and then settled on 6. We wanted to go by car and had just one person out of 6 who could drive. So we had to accommodate 4 people on the rear seat. We started in the afternoon, and it took us 3 hrs from Thane to Junnar. The road after Kalyan is just superb. Its just a 2 lane road but a very smooth stretch of tarmac which tempts you and offers you great driving pleasure. The landscapes on both the sides are a treat to the eyes.

A 'U Turn' right at the beginning of the trek

Junnar is a nice town with a lot of hotels, and other infrastructure. Since we were going to stay on the fort, we reached straight up till the starting point of the stairway. It rather turned out to be the 'Turning Point'. It was 9 pm. The fort was closed. 2 Guards welcomed us and gave the bad news that stay on the top of the fort has been prohibited after some incidents that happened in recent past. During the last 15 days when we researched on the internet, had talks with people who have been there, and even a Junnar native, who works in Mumbai and goes to Junnar every week; not a single source had this information. We tried to convince the guard but it didn't help. I found out LATER after I returned to Mumbai and told this to the Junnar native; that though the fort entry is closed after 6 pm, it is India; and everything is possible. It was too late when he shared this crucial information. Anyways.

We made a stay in Junnar in a hotel opp. S.T. Stand. The fort is just 3 kms away from the town. We started the climb at 7 am after a nice cup of tea. A tea stall just opp. to the ST Stand serves fantastic tea. So we started at 7 am and reached the top at 9:30-9:45 am after numerous photo-halts. We saw the major attractions on the fort and ventured into our plan of kite flying.

It was a hard struggle as the winds were flowing from multiple directions making the kite go haywire. Sudden nosedives, 360 degrees, and all the possible stunts that the kite could do, were done. We did manage to take it to a decent height 4-5 times with some sudden support from the wind but it lasted for a few seconds before the next suicide maneuver. So; not SUCH a good idea I'd say. May be the location wasn't right. 

Then we just passed time chitchatting, and taking photographs. We had our food right inside the Badaami Lake which is a dry lake in this part of the year. We came back through the same route in just half an hour. 

Fort Height 3500 ft.
Difficulty Level - Very Easy.
District - Junnar
Remarks: The fort is more like a picnic spot so make your mind up for a picnic more than a trek and expect a lot of crowd if you are there on a weekend. 

A lot of things did not go as planned this time around; but still; we had our fun in abundance. What was important for us at the end is that we visited the place where the great Shivaji Maharaj was born. 

Jai Bhawaani ! Jai Shivaji !

If you wish to view some more of the photographs taken by me, do visit my Flickr Photostream at: http://www.flickr.com/photos/23099850@N04/

निरामय शांतता

डोळा उघडला तेंव्हा त्या दगडी भिंतींच्या खोलीत मिट्ट काळोख होता. बरोबरचे तीन मित्र, आणि ट्रेकिंगला आलेले इतर ग्रूप्स ढाराढूर होते. उंच बॅगवर डोकं ठेवून माझी मान आखडलेली वाटत होती. मोबाईलमधे वेळ बघितली; पहाटेचे ४ वाजले होते. जास्त आवाज न करता मी उठलो, आणि बॅटरीचा सावध प्रकाश टाकत व्हरांड्यात आलो. व्हरांड्याच्या एका टोकाला गडावर स्थायिक असलेला कुत्रा दोन भिंतींच्या कोनाचा आडोसा करून झोपलेला. दुस-या टोकाला काही दगड, काही भांडी, काही लाकडं होती. समोरच आदल्या रात्रीच्या शेकोट्यांची राख धग धरून होती.

इतक्यात वर लक्ष गेलं. काळं कुट्ट आकाश, आणि त्यात अब्जावधी ता-यांचं मंडळ. एखादं आठवणारं नक्षत्र शोधायला जायचो आणि त्या ता-यांच्या गर्दीत हरवायचो. नजर पोचेल तिथपर्यंत पसरलेल्या त्या लखलखाटाला काय म्हणावं कळेना. तो नज़ारा अंगावर यायला लागला. मग माझं लक्ष लांब डोंगराखालच्या गावातून येणा-या आवाजाकडे वळलं. ४००० फूट खाली गावातल्या देवळात कसलासा उत्सव किंवा सप्ताह चालू असावा त्यामुळे लाउडस्पीकरवर भजनं गात होती मंडळी. ते देऊळ, तिथली रोषणाई, तो मांडव, सगळं नीट ओळखू येत होतं. दिवसाच्या त्या विशाल खो-यावर अंधाराचा पडदा पडल्यामुळे ते छोटंसं देऊळ खूप उठून दिसत होतं. मी व्हरांड्याच्या भिंतीला टेकून खाली बसलो. एकटाच; डोळे मिटून.

’रूप पाहता लोचनी, सुख झाले हो साजणी, तोहा विठ्ठल बरवा, तोहा माधव बरवा’ भजनाच्या या ओळी कानावर यायला लागल्या. मला माझ्या १५ दिवसांच्या त्या लोकल ट्रेन मधल्या प्रवासाची आठवण झाली जेंव्हा आम्ही भजनी मंडळाच्या डब्यातून प्रवास केला, त्यांच्या सुरात सूर मिळवला, ताल धरला, आणि आनंद मिळवला. त्या एकंदरीत प्रकाराने मला शहारल्यासारखं झालं. मनात चलबिचल होती. एकदा वाटायचं आत्ताच्या आत्ता खाली त्या देवळात जावं, आणि तल्लीन व्हाव भजन ऐकण्यात, गाण्यात. तेंव्हाच वाटायचं की त्यापेक्षा हा इथे असलेला भाव, ही शांतता, ही वेळ जमेल तितकी मनात साठवून घ्यावी. नवीन नवीन कल्पना विजेच्या ठिणग्यांसारख्या मनात येत होत्या, नव्या वाटा दिसत होत्या, आलेल्या वाटांवरच्या अडथळ्यांची उकल होत होती, सगळं एकाच वेळी. काही काळ असाच गेला. हळू हळू मन शांत व्हायला लागलं.

लोकलमधल्या भजनांच्या सुरात जसा आम्हाला माणसांच्या गर्दीचा विसर पडायचा, तसाच मला आता विचारांच्या गर्दीचा विसर पडत होता. बाकी तो आवाज वगळता निरव शांतता पसरली होती. पण भजनाचा तो सूर या शांततेला भंग न करता तिचं सौंदर्य वाढवत होता. ’PEACE... this is peace as I like it' मी माझ्याशीच म्हटलं; पण जणू कुणाला सांगतोय असं.

हा माझ्या राजगड ट्रेक मधला परमोच्च आनंदाचा आणि उपलब्धीचा बिंदू होता. पहिल्या दिवशी तीन तास दमछाक करून वर आल्यावर जी विजयाची भावना अनुभवली ती काही वेगळीच होती. विहंगम दृश्य आणि त्यांना कॅमेरात साठवण्याची लगबग याशिवाय ट्रेकला काय मजा. सूर्यास्त गाठायचा म्हणून एका गावक-याने आम्हाला सांगितलेली सुवेळा ते संजीवनी माची जाणारी वेगळी वाट आम्हाला एका वेगळ्याच बुरूजावर घेऊन गेली. पण तिथून सूर्यास्त इतका सुरेख दिसला की त्याशिवाय ट्रेक अपूर्ण राहिला असता. रात्री शेकोटीजवळ बसून मारलेल्या गप्पा, सर्चलाईट ने केलेला टाईमपास, खाल्लेली बिस्किटं, ब्रेडबटर आणि प्यायलेला चहा ही तर ओव्हरनाईट ट्रेकची खरी मजा होती. ज्या वाटेवरून चढतानाच इतकं साहस झालं त्याच वाटेवरून उतरतानाचा रोमांच आणि मग पुन्हा पायथ्याशी आल्यावरची यशाच्या संपूर्णतेची भावना; सगळंच अविस्मरणीय. पण या सगळ्याचं सार ’माझ्यासाठी’ त्या पहाटेच्या शांततेत होतं.

Rajgad Trek

After a gap of about 10 months since my last trek, I finally managed to crystallize a plan with my friends to go trekking. Destination - Rajgad. To give a brief idea, this fort used to be Chhatrapati Shivaji's capital for many years. Its a GRAND fort and it becomes evident from the very first sight of it. 4250 ft is the maximum height from sea level.

Route from Mumbai. - Carry on towards Satara after Mumbai Pune Express way. Turn right at NASRAPUR. Carry on for about 10 kms before you turn right towards MARGASANI. After 5 more kms, another left will take you to GUNJAVNE which is the base village from where the route begins. There are 4-5 different routes. One goes from PALI, and is the easiest one with steps. It takes you to Main Door (Maha Darwaja) of the fort. The one from Gunjavne takes you to CHOR DARWAJA (Secret Door).Gunjavne route has moderate difficulty level with a good amount of challenge towards the end. The steps are quite steep, though there is metal railing to assist you. But be careful.

We chose this route primarily because there are facilities in Gunjavne village. You can park your car, book your food and the villagers will serve you on the fort. You can buy water, etc. There is practically everything available here which is essential. So even if you do not carry any food or water, you can get it at this village or even on the fort. So you need not worry and carry too much weight with you.

It doesn't end here. The fort is huge and there is so much to see on the top. 'Baale Killa' (Inner Fort) itself will take an hour. There is another steep climb to reach the top of Bale Killa. There are 3 Maachis. Each will require 2-3 hours if you want to see it thoroughly. You need to walk a lot from 1 Maachi to another.

Suwela Maachi (Nedhe and some good views)
Sanjeevani Maachi (Sunset, Main Entrance)
Padmaavati Maachi (Padmaavati Temple, view of Torna)

Accommodation is available in Padmaavati Temple (20-30 people) and also Yatri Nivas which is a simple rock structure with a shade. (20-30 people). You can get everything from Tea, to Chhas by asking the locals who are stationed outside Yatri Niwas. They also provide you wood for Campfire. Everything is chargeable, but justifiable.

We had a good stay up there with campfire and everything. We came down the next day. It again took 3 hrs for us to reach the base. All in all, a spectacular fort to visit. I had done a lot of research on the internet about this fort. There are some books available too. I hope this blog post helps someone do his/her homework. Happy Trekking.

बॉस

समीर: (पेपर टेबलावर ठेवून) थॅंक्यू. इट हॅज बीन नाइस वर्किंग विथ यू. (पॉज)
एक बात कहनी थी आपसे जाते जाते. क्यूं की अब फिर कब मुलाकात होगी पता नही, I think this is the right time to say it. साडे पांच साल पहले जब मैने इसी केबिन में कदम रखा और कहां गुड मॉर्निंग, तबसे लेकर आज तक, आपका चेहरा हमेशा एक जैसा रहा है. ना कोई मुस्कान, न एक्साईट्मेंट, न खुशी. फ़्लॅट. Absolutely FLAT.  वेल्कम करते हुए भी, और अब आज, गुड बाय करते समय भी. (पॉज)

किस चीज के बने हो आप?... इन्सान हो, परिवार वाले हो; हां.. एक बडी कंपनी के बॉस हो, रईस हो, काफी कुछ हासिल कर चुके हो... आप आखिरी समय कब मुस्कुराए थे सर? याद भी है आप को? पिछले महिने कंपनी का Annual Function था. कंपनी ने अच्छी तरक्की की इसलिये पार्टी थी, सब खुश थे, सब मजे ले रहे थे... लेकिन आप? आप तब भी येही, ये ही चेहरा लेकर घूम रहे थे. कंपनी की पिकनिक गई थी २ महिने पहले; सब के परिवार वाले साथ थे; ना तो आपने अंताक्शरी में हिस्सा लिया, ना ही डमशेराज में ना ही हाउजी में. बस में ड्रायव्हर के बाजू में बैठके उसे घडी घडी डांटते रहे, और बाकी समय या तो फोन पर बिजनेस टॉक करते रहे या दूसरे डायरेक्टर के साथ.

आप घर पे भी ऐसेही रहते हो क्या? क्या अपने बच्चों से बीवी से, ऐसाही गुस्सैल चेहरा लेकर बात करते हो? (बॉस गुस्से से देखता है) माफ करना; लेकिन सोच कर देखना. इस कंपनी में आपके प्रति respect कम और डर ज़्यादा है. आपकी बात निकले तो कोई न कोई ज़रूर कहता है की इन्हे हसनें के पैसे लगते है. खूंसट कहते है आप को. ऐसी ही इमेज चाहते हो आप अपनी? (पॉज)

ये बॉस वाले रोल से कभी तो अपने आपको बाहर निकालो सर.... हसा करो. हसने से आप छोटे नही हो जाओगे. आपकी पोज़िशन, आपकी हैसियत, आपके प्रति लोगोंका respect कम नही हो जाएगा. उलटा बढेगा. अगर आप यूंही रहे तो आगे जाके आपके परिवार वालोंको याद करना पडेगा के आप कब मुस्काए थे. कॉर्पोरेट वर्ल्ड में शायद आप उंची सीढीया तो चढ पाओगे, लेकिन लोगोंके दिल में उतरना शायद आपको कभी न मुम्किन हो. दीवार पर लगाने के लिये आपकी हसने वाली तस्वीर भी ’ढूंढनी पडेगी’... सर...

(बॉस बहुत गुस्से से देखता है, और कुछ कहने के लिये मूंह खोलता है)

... येस...येस... आपका गुस्सा अभी आपके चेहरे पे साफ दिख रहा है. ये भी कुछ कम नही. इसी तरह, अपनी खुशी, अपना दर्द, अपना प्यार, अपनी उत्सुकता... अपने चेहरे पे लाया करो.... हसा करो.

चलता हूं (मुस्काता है और चला जाता है.)

न पचलेला व्यायाम !

व्यायामशाळेत आवडीने जाणारी लोकं कमीच असतात. तरीही, कधी डॉक्टर च्या सांगण्याखातर, कधी कुणालातरी सांगता यावं की ‘मी व्यायामशाळेत जातो’ म्हणून, कधी हिरो/हिरॉईनींच्या फिगरनी झपाटून किंवा कधी वजनकाट्यावरच्या फिगरनी लाजून, लोकं व्यायामशाळेत प्रवेश घेतात.

असाच एक तरूण मुलगा मागच्या आठवड्यात मी जातो त्या व्यायामशाळेत दाखल झाला. नुकताच शालेय प्रवास संपवून कॉलेजमधे गेलेला असावा. अंगापिंडाने अगदी बारीक असा तो तिथली मोठी मोठी उपकरणं आणि त्यांवर व्यायाम करणारी माणसं, हे सगळं कुतुहलाने न्याहाळत होता. एकीकडे जिम इन्स्ट्रक्टर त्याला व्यायाम, आहार, आणि एकंदरीत फिटनेस च्या गोष्टी समजावत होता.

उगाच सल्ले देण्याची काही जणांना फार हौस असते. आणि या मुलासारखे नवखे बकरे त्यांचं आयतं सावज होतात. मग त्यांच्यासमोर आपला ‘ग्रेटनेस’ दाखवण्यात त्यांना मोठं समाधान मिळतं. असाच एक वर्ष-दोन वर्ष व्यायाम केलेला जरा धष्ट्पुष्ट तरूण त्या संभाषणात न बोलवता सहभागी झाला. आहाराबद्दल चर्चा चालू झाली. या तरूणाने त्या मुलाला करारी आवाजात एक प्रश्न केला, "किती चपात्या खातोस?"
"दीड", घाबरत घाबरत तो मुलगा उत्तरला. माझ्या मते त्याने अर्धी चपाती वाढवूनच सांगितली होती.
"दीड???" आवाजात एक विलक्षण तुच्छपणा आणत त्या तरूणाने प्रतिप्रश्न केला, "सात सात गेल्या पाहिजेत !! सात सात !"
त्या मुलाला अगदीच ओशाळल्यागत झालं. आपण जगाच्या किती मागे आहोत असे भाव त्याच्या डोळ्यात यायला लागले होते. एवढं पुरे नव्हतं म्हणून की काय, त्या तरूणाने आणखी एक प्रश्न केला. "अंडी बिंडी खातोस की नाही?" मुलाचं उत्तर अर्थातच नकारार्थी होतं, पण ते त्याने दिलंच नाही. बहुतेक "रोज दहा दहा खाल्ली पाहिजेत" असं काहीसं उत्तर येईल या भितीने.

"चपात्या खा..अंडी खा, कडधान्य खा, सोयाबीन खा, दाणे पण खाऊ शकतोस....चालू कर आजपासून फुल-ऑन..." असं म्हणून तो तरूण पुढच्या व्यायामासाठी बाजूला गेला. पुढे तो इंस्ट्रक्टर बरंच काही सांगत होता पण त्या मुलाचं लक्षच नव्हतं. त्या दिवसानंतर एक आठवडा गेलाय पण तो मुलगा काही व्यायामशाळेत आलेला मला दिसला नाही. एक तर त्या सात चपात्या त्याला पचल्या नसाव्यात, किंवा व्यायाम, ही कल्पनाच.

मराठी दैनिक साबण (डेली सोप)

DISCLAIMER: खालील पोस्ट मधील शेरे, फोटो हे केवळ उदाहरणादाखल असून लेखकाचा कुठल्याही वाहिनीवर नटावर/नटीवर किंवा मालिकेवर टिप्पणी करण्याचा हेतू नाही. तेंव्हा कृपया खालील मजकूर विनोदार्थाने वाचावा आणि (दैनिक साबणात होतात तसे) गैरसमज टाळावेत अशी विनंती.

मराठी दैनिक साबण आजकाल फारच बुळबुळीत आणि घसरडे होत चाललेत. त्यांच्यासंदर्भातील ही काही निरीक्षणं.

१) या मालिकांची नावं हा एक अभ्यासाचा विषय म्हणावा लागेल. हिंदीत लांबलचक नावांची चलती आहे. ’देस मे निकला होगा चांद’ ‘यहां मैं घर घर खेली’ अशी नावं. मराठीत छोटी नावं आणि लांबलचक नावं दोन्ही समान लोकप्रिय आहेत.

२) इथे ‘पात्रं’ अचानक पटकथेत येतात काय, तितक्याच सहजतेने बाहेर जातात काय; पुन्हा येतात काय... सगळंच बेताल. यात माणसाची सरासरी वयोमर्यादा १०० - १५० वर्ष असते. मेलेली माणसं जिवंत होतात हे तर या लोकांनी ठाम गृहितच धरलंय.

३) एका घरातील दोन माणसं एकमेकांवर कुरघोडी न करतील तर नवल. कुरघोडी म्हणजे अगदी कुणी केलेल्या पदार्थात त्या व्यक्तीच्या नकळत मीठ/तिखट/पाल वगैरे जिन्नस मिसळण्यापासून ते कोयतीने एखाद्याचा जीव घेण्यापर्यंत. तरीही ’आमच्या घराण्यात...’ वगैरे असे आत्मश्रेष्ठत्व आणि आत्मपावित्र्य दर्शविणारे संवाद त्यांच्या तोंडी सर्रास असतात.

४) विरोधाभास इथेच थांबत नाहीत. गुळगुळीत फरशा, उंची सोफासेट, भरजरी पडदे, आणि एकूणच बघणा-याचे डोळे दिपविणा-या घरात रहाणारी माणसं गरीबीच्या वगैरे गोष्टी करतात; त्यांच्यावर उधार मागण्याच्या, दागिने विकण्याच्या वेळा येतात. कमालच आहे.

५) लफडी. लफडी हा जणु प्रत्येक व्यक्तीच्या चारित्र्याचा अविभाज्य भाग आहे, असं हे दैनिक साबण बघून वाटेल. कारण, कथेतील व्यक्तिरेखा सभ्य असो किंवा असभ्य (यांच्या व्याख्या पुन्हा पडताळून बघण्याची गरज आहे), गरीब असो किंवा श्रीमंत; तिचं कुठे नं कुठे, कधी न कधी लफडं/प्रकरण/अफेअर हे असलंच पाहिजे. नाहीतर मग कथेत मजा नाही असं समजलं जातं.

६) साधारण सगळ्याच दैनिक साबणांतील कुटुंबांनी; काही वेळा काही ठराविक पात्रांनी दु:ख, संकट, आपत्ती यांच्याशी AMC केलेलं असतं. ठराविक काळाने या मंडळींची दारं संकटं, दु:ख ठोठावतंच असतात. आणि मग १०-१२ भाग ती त्यांच्या आयुष्यात ठाण मांडून असतात.

७) ब-याच मालिकांमधे इंग्रजी शब्दांचा पुरेपूर वापर आढळतो. मराठी व्याकरणाचे दिवे ही मंडळी लावतातच; त्यात इंग्रजी म्हणजे धमालच. बरं त्या व्यक्तिरेखेचं शिक्षण कितीही असो (वा नसो), इंग्रजी शब्द भारी वापरले जातात.

८) यातील भांडणाचे प्रसंग बघताना एको पॉईंट ची आठवण होते. एकच वाक्य... ४-५ वेळा घुमतं. तितक्यांदाच कॅमेरा घुमतो. साधारणपणे एक व्यक्ती बोलत असते आणि किमान ५ व्यक्ती ऐकत असतात. उपस्थित असलेल्या सगळ्या व्यक्तींच्या चेह-यावर हा कॅमेरा आलटून पालटून गचक्यासरशी येतो. इंटेन्सिटी वाढते म्हणे याने चित्रिकरणाची. मागे एखादी आक्रमक सुरावटीची सरगम/तराणा, किंवा एखादा श्र्लोक, किंवा नुसती मृदुंग तबल्याची जुगलबंदी वाजत असते.

९) योगायोग म्हणजे काय घडावेत ना.. हे या दैनिक साबणवाल्यांनीच जाणावं बाबा. टायमिंग ची दाद द्याविशी वाटते. म्हणजे कुणी माणूस काही चोरत असतो... तो ते चोरतो... आणि घराबाहेर पडल्यावर.. मग घरमालकाला जाग येते. कुठला एक पुराव्याचा कागद एका ठिकाणी पडून असतो... तो शोधणारी व्यक्ती तिथे येते... तेंव्हाच एक गाडी तिथून जाते आणि वा-याने तो कागद... उडत नाही हं... फक्त उलटा होतो...पण त्या व्यक्तीला तो उचलून बघावासा वाटत नाही. अशी अनेक उदाहरणं.

१०) इथे बाकी छपरीगिरी करणारे नायक नायिकेसमोर मात्र अलंकारिक वगैरे बोलतात. लहान मुलं चाळीशीचा अनुभव गाठीशी असल्यासारखे डायलॉग फेकतात. वर म्हटल्याप्रमाणे लफडेवाली माणसं ‘कर्तव्य, जाणीव, आपुलकी’ अशा संकल्पना जोपासतात. सांगू तितकं कमी आहे.

 पण लोकं बघतात बाकी आवर्जून हे सगळं. यामुळे घरातल्या मुलांवर वगैरे काय परिणाम होतायत हा भाग वेगळा; ते दिसायला लागेलच काही वर्षांनी; पण नकळत मोठ्या माणसांना सुद्धा मानसिक आजार झाले तर नवल वाटायला नको.

टी आर पी चा फुल फ़ॉर्म माझ्या मते ‘तरीही रोज पहाणे’ असा असायला हवा. या तरीही च्या मागे असलेली कारणं वेगवेगळी असतील अर्थातच.

असो. निरीक्षणात आलेल्या काही गोष्टी लिहू म्हटलं. पुन्हा अशी यादी जमली की याच पोस्ट चा ‘सिक्वेल’ लिहीन.

TRAI ने केला BHEJA FRY

‘..........this is a magical picture of God. Send this to as many people as you can and see a Miracle in 1 hour.’ असे मेसेज आता निरर्थक होतील, कारण TRAI ने आता मोबाईल धारकांच्या एस एम एस पाठवण्याला लगाम घातलाय.

मला या मागचा विचारच कळला नाही. हा निर्णय निव्वळ मूर्खपणाचा आहे. एक तर असं करून बल्क एस एम एस ला आळा बसेल असं मला वाटत नाही. कारण त्यासाठी मुळात स्पॅम फ़िल्टर सदृश यंत्रणा आणखी सक्षम हवी. त्या बाबतीत तर आनंद आहे. आणि दुसरं म्हणजे हा सरळ सरळ व्यक्तिस्वातंत्र्यावर घाला आहे, मोबाईल धारकांच्या. रेग्युलेटरी ऑथॉरिटी झाली म्हणजे काय शाळेच्या शिक्षकासारखं बघाल की काय सभोवताली? मला आठवतंय, शाळेत असताना २-४ जणांनी मस्ती केली की त्याची शिक्षा कधी कधी अख्ख्या वर्गाला मिळायची. तसंच झालं हे. बरं ज्याला मस्ती करायचीय तो तरीही मस्ती करतोच.

तसंच, मोबाईल कंपन्यांनाही यामुळे तोटा होईल हे निश्चित आहे. मधे मी ऐकलेलं की म्हणे मुंबईत गाडीत गाणी लावण्यावर निर्बंध येणार आहेत. या लोकांची डोकी बहुदा ठिकाणावर नाहीत. आणि असंच जर का तुम्हाला करायचं असेल तर मग आधीच अंधारात असलेल्या या देशाच्या भविष्यातला अंधार अजून दाटल्याखेरीज रहाणार नाही.

मोबाईल कॉल्स वर पण निर्बंध लागतील पुढे. दिवसाला ५ च फोन. दिवसाला १०च मिनिटं फोन. मी तर म्हणतो मग बिलाची सिस्टीम ठेवावी कशाला? असं करा की माणसाच्या वयानुसार / वर्गानुसार / उत्पन्नानुसार त्याचा परमिटेड मोबाईल वापर ठरवा. रेशन करा त्याचं. आनंद आहे.

थरांचा थरार

दहीहंडी हा खरं तर श्रीकृष्णाच्या बाललीलांमधून जन्मलेला खेळ. त्याचा आता ‘स्पोर्ट’ झालाय ‘स्पोर्ट’. त्यात संस्कृती किती उरलीय हा वादाचा मुद्दा झाला, पण त्याचं स्वरूप फार (जरा जास्तच) मोठं झालंय. बक्षिसांच्या रकमांमधे शून्यावर शून्य चढवली जातायत. (गोविंदांच्या हातातही बहुदा शून्यच येत असावीत.) वर्गणी चं स्वरूप वर्गणी सारखं कमी आणि खंडणी सारखं अधिक वाटायला लागलंय. स्पॉन्सर्स चे बॅनर आणि डीजेंचे स्पीकर दोन्ही वर्षागणिक मोठे होतायत. यातले गोविंदा मात्र मनो-यासरशी वर जातात आणि मनो-यागत खाली येतात.

या प्रकारात त्यांना कुठला आनंद मिळतो ते मला ठाऊक नाही पण ते जीव धोक्यात घालतात एवढं दिसतं. ८ थर.... ९ थर..... १० थर.....; थरांची संख्या वाढत जाते. आयोजक याला ’थरार’ असं म्हणतात. बघणा-यांचा हे बघूनच थरकाप होतो. आणि प्रत्यक्ष गोविंदा मात्र थरा थराला थरथरतात.


एकूणच सगळं कुठल्या थराला नेलंय... काय रे बाबा!

Polythene Bags

Now, if one goes shopping at any mall in India and wants a polythene bag to carry his stuff, he has to pay for the bag. A new initiative to reduce or curb the use of plastic. The price to be paid for the bag varies from city to city, area to area and mall to mall. A few out of many, carry their own bags and don't go for the plastic ones. But many still get the plastic bags. Some feel proud doing that. May be it gives them a feeling of being richer and able to afford these upcoming luxuries.


The additional revenue generated from sale of the plastic bags would definitely be a good amount. Now, if that amount is either forming a part of the Income Statements of the malls/shops, the whole initiative is in vain. It won't serve any purpose. Ideally, the income so generated should form part of a National Reserve speacially created for this purpose. This reserve should be used to build waste disposal plants, or some polythene recycling units or something like that. But something like that to happen, doesn't sound cool in here. 

So now, there is one more item to be billed; and the bags are still there to be filled.

रिक्शा...

आता रिक्शा मिळणं हे लॉटरी लागण्याइतकं ’रेअर’ झालेलं आहे. मुंबई, पुणे, आणि माझ्या माहिती प्रमाणे जवळपास सगळीकडेच ही गत आहे.

• रिक्शा रिकामी नाही असं आता फ़ारसं होत नाही. किंबहुना तो मुख्य प्रॉब्लेम नव्हे. कारण रिक्शा जास्त करून रिकाम्याच बघायला मिळतात.
• पूर्वी रिक्शावाला विचारायचा, ’कहां जाओगे?’; आता प्रवासी विचारतात, ’कहां जाओगे?’
• एखादा रिक्शावाला थांबलाच, आणि प्रवाशाने एखादं जवळचं ठिकाण सांगितलं की त्या प्रवाशाकडे अतिशय तुच्छतापूर्ण नजरेने बघून रिक्शावाला निघून जातो.
• म्हाता-या माणसांनाही हे मुजोर रिक्शावाले तितक्याच उद्धट्पणे नाकारतात. विसरत असावेत की एक दिवस तेही म्हातारे होतील, त्यांनाही कदाचित चालणं कठीण होईल आणि मग तेंव्हा त्यानाही रिक्शा किंवा कुठल्यातरी वाहनाची गरज लागेल.. जाउदे; ज्याचे त्याला. 
• काही रिक्शास्टॅंड वर रिक्शावाले भाजीवाल्यांप्रमाणे ओरडत असतात. ’चला वाघबील वाघबील वाघबील....’; ’चला काशीमिरा काशीमिरा, काशीमिरा...’ असं.
• पोलिस वगैरे यांना काही करत नाहीत. तक्रारींचे फ़ोन काढून ठेवलेले असतात आणि पर्सनली गेलं तर कुणाला फ़ारसा वेळ नसतो. त्यामुळे रिक्शावाल्याना कधी ’पोलिसांकडे जाईन’ सांगून धमकी देण्याचा प्रयत्न केला, किंवा नंबर वगैरे नोंद करून घेतला तरी त्याना फ़िकीर नसते कारण, शिक्षा होण्याची भिती नसते. अर्थात, कदाचित काही ठिकाणी पोलिस दखल घेऊन शासन करतही असतील, नाही असं नाही. पण बहुतांश ठिकाणी ते काही करत नाहीत. काही राजकीय पक्षांनी याबाबत पावलं उचलली आहेत आणि तेच पक्ष कदाचित यांना दम देऊन सरळ करू शकतील असं कुठेतरी वाटतं. पण ही गोष्टही रिक्शा मिळण्याइतकीच ’रेअर’.

तर असा प्रॉब्लेम आहे ना? प्रवाशांना ज्या त्या ठिकाणी जायचंय. रिक्शावाल्यांना त्यांना हव्या त्याच ठिकाणी जायचंय. माझ्या मते यावर साधा सरळ उपाय होऊ शकतो. बस वर कशा पाट्या असतात गंतव्य स्थानाच्या, तशा रिक्षांवर लावाव्यात. म्हणजे प्रश्नच मिटला.

(वरील फ़ोटो एडिट केलेला आहे)

माजणारे माजतात

एक अरुंद गल्ली. त्यात दोन गाड्या समोरासमोर उभ्या ठाकल्या. दोघांनीही एकमेकांना दिव्यांचे इशारे केलेले होते. त्यापैकी एक गाडी दुस-या गाडीच्या इशा-याला मान देऊन एका अशा स्पॉटला थांबली की जिथे दुस-या गाडीला एका बाजूला थांबायला जागा मिळेल.

दुसरी गाडी पुढे येत, बाजूला न जाता, पहिल्या गाडीच्या समोर फ़ूटभर अंतर ठेवून थांबली. पहिल्या गाडीच्या चालकाने गाडी थोडी मागे घेतली. दुसरी गाडी तितकीच पुढे आली. पहिल्या गाडीच्या चालकाने २ वेळा हाताने खूण करून समोरच्या गाडीस बाजूला जायला सांगितले. तरीही ती गाडी ढिम्म. एकदा हा लाईट देई एकदा तो. शेवटी पहिल्या गाडीचा चालक गाडीच्या बाहेर उतरला. धो धो पाऊस आणि रात्री आठ ची वेळ. (सोयीसाठी चालक १, चालक २, गाडी १, गाडी २ अशा संज्ञा यापुढे वापरू)

(चालक १ समोरच्या गाडीपाशी जाऊन खिडकी उघडायला हाताने खूण करतो. त्यानुसार गाडी २ ची खिडकी खाली होते.)
चालक १: काय प्रॉब्लेम आहे?
चालक २: तुम्हे क्या प्रॉब्लेम है?
चालक १: मैने लाईट दिया आप साईड नही ले सकते?
चालक २: मैने पहले लाईट दिया है; शुरू से.
चालक १: लाईट मैने भी दिया था. और आपका लाईट देख के मैं यहां रुका हूं तो आप आगे आए चले जा रहे हो?
चालक २: तो तू पीछे ले ना.
चालक १: लेकिन आपको यहां सामने साईड मे लेने के लिये जगह थी; आप ले सकते थे साईड.
चालक २: मेरा गाडी दिख नही रहा कितना बडा है, कैसे जाएगा? आपका गाडी छोटा है..
चालक १: (मधेच तोडून) छोटा बडा गाडी बात नही करने का. किसका गाडी को छोटा बोलता है?
चालक २: हां तू पीछे ले (काच बंद करतो)
चालक १: (चिडून) काच नीचे कर. (२ वेळा) (काच खाली घेतली जाते)
चालक १: मैने एक तो कर्टसी दिखाया, यहां पे रुका हूं लाईट देखके; आगे तू आया बिना वजह.
चालक २: हां तो थोडा कर्टसी और दिखा कल दो रुपया दे दूंगा.
चालक १: (प्रचंड भडकून) क्या मतलब? पैसे का बात किससे करता है रे तू? क्या मतलब २ रुपया दे दूंगा समझता कौन है रे?
चालक २: इतना कर्टसी दिखाया तो थोडा उपकार और करदो बोला कल पैसा दे दूंगा.
चालक १: (२ सेकंद पॉज घेऊन; त्या व्यक्तीकडे, त्याच्या गप्प बसून त्याला साथ देणा-या बायको कडे बघून) ईंडिया का जो आज हालत हुआ है ना; वो आप जैसे लोगोंकी वजह से हुआ है.
चालक २: हां तो आप रह ही रहे हो ना फ़िर भी इंडिया में

चालक १ गाडीकडे तरातरा चालत गेला, चाकांचा चीत्कारसदृश आवाज करत गाडी सुरू करून बाजूच्या जागेतून मार्ग काढत पुढे निघून गेला.

थोडक्यात, चालक १ हा भारतातील मोजक्या सूज्ञ लोकांपैकी एक होता. समंजस पणे वागत होता. पण चालक २ तितकाच माजलेला, निर्लज्ज आणि फ़ुलीफ़ुली होता. अशा लोकांची पिलावळ आज भारतात फ़ार वाढलीय आणि त्यांचीच मेजॉरिटी झालीय. त्यामुळे चालक १ म्हणाल्याप्रमाणे जोपर्यंत ही अशी लोकं आहेत तोपर्यंत देशाची प्रगती होणं केवळ अशक्य. यांना सुधारणं त्याहून अशक्य.

फ़रहात शेहज़ाद यांच्या गज़ल मधला एक शेर फ़ार योग्य वाटतो मला.

जिसकी फ़ितरत ही डसना है
वो तो डसेगा; मत सोचा कर

...तर, त्यांना सुधारणं अशक्य आणि त्यांची पिलावळ वाढतंच राहणार; त्यामुळे भारताचं काही खरं नाही हेच खरं.